Menagerie

Restauratie van de monumentale volière, fazanterie, het eendenhuisje, voederhuisje en speelprieel

Menageriecomplex

Het kasteel is verreweg het bekendste monument op Landgoed Nijenrode. Wat velen echter niet weten is dat het kasteel slechts één van de 27 rijksmonumenten is die het landgoed telt. Zo is er nabij de hertenweide op een eilandje op het landgoed een complex van verblijven voor allerhande dieren. Dit menageriecomplex is een verzameling van gebouwen die opgetrokken zijn in chaletstijl en als doel het huisvesten van verschillende dieren heeft. De menagerie bestaat uit een eendenkooi, duivenhokken en fazantenverblijf met volières, voederhuisje en een speelprieel.

Dit unieke complex is langzaam in verval geraakt en slechts de gebouwen herinneren aan de aanwezigheid van de bijzondere vogels die hier leefden. In de zomer van 2018 is er begonnen met het restaureren van de vijf monumenten. De bijzondere culturele en historische waarde van de menagerie ligt niet alleen in de gebouwen maar met name in het gebruik ervan. Daarom is het doel van de restauratie dan ook om de bijzondere duiven, eenden en fazantensoorten hun rentree te laten maken op Nyenrode. De fauna op Nyenrode met onder meer de pauwen, herten en nandoes zal daarmee flink worden uitgebreid.

Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij financiële bijdragen van Provincie Utrecht (Fonds Erfgoedparels), Prins Bernhard Cultuurfonds, Gravin van Bylandt Stichting en Stichting Bouwstenen voor Dierenwelzijn.

Draag ook bij aan deze restauratie

Bij elk project ontdekken we verborgen kostenposten. Ondanks de subsidies kun jij hierbij dus nog een verschil maken. Doe nu een donatie, klein of groot, en help ons de monumenten in ere te herstellen. Doneer nu simpel, snel en veilig via Tikkie!

Ja, ik draag bij!

Belle époque

De Menagerie is aangelegd onder kasteeleigenaar Michiel Onnes (1878 - 1972). Die herstelde kasteel Nijenrode en het bijbehorende landgoed in het begin van de twintigste eeuw in oude stijl, na enkele decennia van verval.

Dit tijdsgewricht, dat bekend staat als de belle époque, was bij uitstek een periode waarin mensen wilden laten zien dat ze het goed voor elkaar hadden. Een mooie collectie exotische vogels paste goed bij de status van Onnes als kasteelheer. De Menagerie wordt nu weer in volle glorie hersteld en kan dan weer onderdak bieden aan een kleurrijke verzameling vogels, net als honderd jaar geleden.

Kenmerkende stijl

In Nederland zijn nog maar een paar Menagerieën over. De gebouwtjes op Nijenrode zijn in een verwante stijl gebouwd, uniek voor Nederland. Enkele van de gebouwtjes hebben schuine daken met soms rietbedekking. Kenmerkend is ook het gebruik van de kleur ossenbloedrood, de granieten keien en het vakwerk gevuld met knuppelhout.

Vijf monumenten

Eendenhuisje

Het eendenhuis is uitgevoerd in fraaie panelen van knuppelhout. In het vijvertje en het met ijzeren hekdelen omheinde tuintje werden sierwatervogels gehouden. Het vijvertje werd voorzien van vers water via een buis naar de sloot die het eiland omgracht. Na de restauratie wordt de vijver weer omheind door het hekje en verwelkomen we weer siervogels.

Impressie van het Eendenhuisje (video)

Duivenhokken met volière

Naast de fazanterie bevindt zich een tweetal duivenhokken in een grote trapeziumvormige ijzeren volière. Het in halfhouts knuppelwerk uitgevoerde nachthok en dubbele volière werd oorspronkelijk gebruikt voor het houden van duiven. De hokken staan op een gemetseld podium van granieten blokken. De tand des tijds heeft het ijzerwerk ernstig doen roesten. In afwachting van de restauratie bevinden zich hier dan ook geen andere vogels dan de nieuwsgierige dieren die er gewoon in- en uit vliegen.

Impressie van de duivenhokken (video)

Voederhuisje

Het voederhuisje is gebouwd in chalet-stijl. Het fraai gedetailleerde, houten bouwwerkje is op een gemetselde plint opgetrokken en vermoedelijk geleverd door de Noorse Strømmen Trævarefebrik. In het voederhuisje werd foerage opgeslagen evenals in de twee kelderputten waar knollen en appels konden worden opgeslagen.

Impressie van het voederhuisje (video)

 

Fazanterie met volières

In de zevental volières en nachthokken werden diverse soorten sierhoenders gehouden. De fazanterie bevindt zich aan de westzijde van het voederhuisje. De zeven nachthokken staan op een gebogen gemetselde plint en bestaan uit een houten vakwerkconstructie, ingevuld met panelen met halfrond knuppelhout aan voorzijde en beide kopzijden. Door zeven dubbele deuren, diagonaal ingevuld met knuppelhout, waren de inmiddels verdwenen ijzeren buitenvolières toegankelijk. In, naast en boven de deuren bevinden zich ramen, deels uitgevoerd als glaslamellen voor de ventilatie. Elk nachthok is voorzien van een ingebouwde kuikenren, leghokjes en een slaapplank. De tot eind 20ste eeuw aanwezige collectie sierfazanten is inmiddels uitgestorven of ontsnapt uit de gesloopte buitenvolières.

Impressie van de fazanterie (video)

Speelprieel

Een fraai element uitgevoerd in uitgebreid halfhouts knuppelwerk. Gebouwd als overdekte zandbak voor de gewenste kinderen van Michiel Onnes (eigenaar 1906-1930). De kasten waren bestemd voor speelgoed en een bankje voor de gouvernante. Op de open plek voor het prieel stond oorspronkelijk een schommel en rekstok.