Waarom ethisch leiderschap essentieel is en hoe je dit toepast in de praktijk

Waarom ethisch leiderschap essentieel is en hoe je dit toepast in de praktijk 

Veel leiders denken dat ze nauwelijks met ethiek te maken hebben. En dat goed voorbeeldgedrag betekent dat ze eerlijk en betrouwbaar zijn. Maar ethisch leiderschap gaat verder dan dat, zegt Edgar Karssing, hoogleraar filosofie, beroepsethiek en integriteitsmanagement aan Nyenrode Business Universiteit. “En ethiek is altijd aanwezig: zodra wat jij doet gevolgen heeft voor een ander, positief of negatief, speelt ethiek een rol.” 

Ethiek gaat niet alleen over grote kwesties als fraude of corruptie. Juist in het dagelijks werk speelt het voortdurend een rol, bijvoorbeeld in hoe je met elkaar omgaat. Dat kan binnen organisaties soms wringen, zeker als verschillende kernwaarden met elkaar botsen. Bijvoorbeeld doordat iets op de korte termijn fijn is, maar op de lange termijn pijn doet. Of doordat wat goed is voor de organisatie minder leuk is voor de medewerkers. Ook kan het dat de menselijke maat op gespannen voet staat met efficiënt volgens de procedures werken. 

Deugen en dienen 

Ethisch leiderschap draait volgens Karssing om twee dingen: deugen en dienen. “Deugen betekent dat je zelf ethisch handelt. Daar denken managers vaak aan als ze het hebben over ethisch leiderschap. Maar er is ook nog zoiets als dienen. Dat betekent dat je medewerkers inspireert, ondersteunt, helpt, coacht, aanspreekt of ontslaat. Dat je ze sturing geeft.” 

De hoogleraar vergelijkt leidinggevenden met een tuinier. “Wat een tuinier niet doet, is aan planten trekken. Wat hij wél doet, is nadenken over de juiste voorwaarden voor groei: zonlicht, water, vruchtbare aarde, een beetje onkruid wieden”, legt hij uit. “Zo moet je als leider zorgen voor een omgeving waarin ethisch gedrag vanzelfsprekend wordt. Dat betekent niet alleen beleid ondersteunen, maar ook het goede voorbeeld geven, normen stellen én handhaven als het misgaat.” 

Maak ethiek bespreekbaar 

Hoe zorg je ervoor dat ethiek niet iets abstracts blijft, maar een vast onderdeel wordt van hoe je leidinggeeft? Het lastige van ethiek is dat er geen absolute waarheid of één juist antwoord is. Daarom is het belangrijk om samen expliciete afspraken te maken over hoe je met elkaar omgaat. Collega hoogleraar Andre Wierdsma noemt dat een tijdelijk werkbare overeenkomst. “Je hoeft het niet over alles eens te zijn, maar je moet wel samen kunnen werken”, zegt hij. “Het gaat erom dat je bespreekbaar maakt: wat vinden wij belangrijk, hoe willen we met elkaar omgaan? En dat je dat regelmatig evalueert.” Dat vraagt om bewust leiderschap, waarin je echt luistert naar je team en het gesprek over ethiek niet uit de weg gaat. 

Bewust omgaan met ethiek levert ook iets op op de werkvloer. Uit onderzoek blijkt dat ethisch leiderschap leidt tot meer betrokkenheid, minder cynisme en een grotere psychologische veiligheid in teams. En precies dát is volgens Karssing het geheim van succesvolle organisaties: “Mensen moeten zich veilig voelen om hun mond open te doen, om kritische vragen te stellen. Pas dan kun je met elkaar leren, verbeteren en op lange termijn succesvol zijn.” 

Ethisch leidinggeven in de praktijk 

Wie ethiek echt wil integreren in zijn manier van leidinggeven, heeft meer nodig dan goede bedoelingen. Het vraagt om reflectie, oefening én een andere manier van kijken. “Het gaat er niet alleen om wat jij van jezelf vindt”, zegt Karssing, “maar ook om wat je medewerkers zien, ervaren en nodig hebben.” 

Precies dat staat centraal in de programma’s van Nyenrode Business Universiteit. Daar leren (toekomstige) leiders niet alleen wat ethisch leiderschap inhoudt, maar vooral hoe ze het op een duurzame en praktische manier toepassen binnen hun team en organisatie. 

 

 


In deze programma’s leer je meer over leiderschap en ethiek:

  • Markt, Recht en Ethiek

    Startdatum: 9 maart 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    Je gaat in op de publiek-private uitdagingen en de oplossing vanuit 3 invalshoeken markt, recht en ethiek.

    EMBA

  • Business Ethics in context

    Startdatum: 24 september 2026
    Taal:
    • Engels
    Locatie:
    • Breukelen

    Leer de raakvlakken tussen markt, recht en ethiek te verkennen en herkennen en hoe je dit kan toepassen in digitale organisatie.

    MMBA

  • Collegereeks Excellent Leiderschap

    Startdatum: 11 mei 2026, 7 september 2026, 3 november 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    Tijdens de collegereeks Excellent Leiderschap geven experts nieuwe invalshoeken op leiderschap en leer je hoe je dit toepast in jouw dagelijkse werk.

    Campagne executive lady home

  • New Board Program

    Startdatum: 22 april 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    De boardroom vraagt om meer dan ervaring. In een omgeving met toenemende druk, complexiteit en publieke aandacht wil je een governance-kompas dat staat — én de boardroom-vaardigheid om effectief te blijven onder spanning. In het New Board Program ontwikkel je jouw besluitvorming, stakeholderdialoog en constructieve tegenspraak, en vertaal je iedere module direct naar jouw praktijk.

    Kasteel

  • Executive Insurance Program

    Startdatum: 15 juni 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    De aansturing van verzekeraars vraagt de komende jaren vooral een goede balans tussen beheersing en innovatie.

    Bedrijfskunde

  • Cooperation and Leadership

    Startdatum: 4 maart 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    Bereid je voor op het leiderschap van morgen. Focust op leiderschap en samenwerken.

    Executive Education bridge

  • Global HR Leadership Program

    Startdatum: 4 juni 2026
    Taal:
    • Engels
    Locatie:
    • Anders...
    • Breukelen

    De HR wereld verandert, Bekijk dit Engelstalige programma.

    Leiderschap_strategie

  • Advanced Management Program

    Startdatum: 30 maart 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    Afstand nemen om scherper te zien: ontwikkel up-to-date bedrijfskundige kennis en inspirerend leiderschap voor de juiste koers van je organisatie.

    amp-header-800x600

  • Leadership Development Program

    Startdatum: 7 september 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    Breng je persoonlijk leiderschap naar het volgende niveau met dit deeltijdprogramma voor startende leidinggevenden of managers.

    ptmscm-header-800x600

  • Leadership Essentials

    Startdatum: 23 maart 2026 (wachtlijst), 22 juni 2026, 28 september 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    In Leadership Essentials staat impactvol leiderschap centraal. Je leert als projectleider, adviseur of teamleider vanuit authentiek leiderschap mensen te mobiliseren richting een gezamenlijk doel door meer uit jezelf en de mensen om je heen te halen.

    le-header-800x600

  • Collegereeks Coachend Leidinggeven

    Startdatum: 12 mei 2026, 27 oktober 2026
    Taal:
    • Nederlands
    Locatie:
    • Breukelen

    Als leidinggevende ben je niet alleen verantwoordelijk voor de resultaten van je team, maar ook voor de ontwikkeling van je teamleden. Hoe ga je als leider met dit mensgerichte onderdeel om?

    3
Margriet Huberts
Contact

Contact