Hans Plesman: 'De Commissarissencyclus is als een rijsttafel – je proeft van alles en bent voorbereid op welk commissariaat dan ook'

Voormalig programmadirecteur en initiatiefnemer van de Nyenrode Commissarissen Community, Hans Plesman, blikt terug op de ontwikkeling van de Nyenrode Commissarissencyclus. Ter ere van de 75e editie deelt hij herinneringen, inzichten en wensen voor de toekomst.  

De kracht van een unieke formule

“De Commissarissencyclus moest in de beginjaren echt haar eigen formule vinden,” vertelt Hans Plesman. “Maar zodra die formule stond, klopte het totaalplaatje: de sprekers met hun diverse invalshoeken en de zorgvuldig opgebouwde dagprogrammering. Alles droeg bij aan een rijke ervaring voor de deelnemers.”

Wat hem het meest bijblijft, is de energie en betrokkenheid van de deelnemers. “Hun reacties bevestigden dat we een behoefte vervulden. We waren destijds al echte koplopers: een programma dat governance niet als abstract vakgebied neerzette, maar tastbaar maakte.”

Plesman vergelijkt de cyclus graag met een rijsttafel: “Je krijgt van alle kanten governance-gerechten voorgeschoteld en mag zelf proeven. Zo ontwikkel je een breed palet aan kennis en ervaring waarmee je voorbereid bent op welk commissariaat dan ook.”

Van kennis stapelen naar leren van elkaar

Door de jaren heen maakte de Commissarissencyclus een duidelijke transitie. Waar in het begin de nadruk lag op kennisoverdracht, ontstond later steeds meer ruimte voor dialoog en praktijkervaring. Plesman: “We gingen van verticaal leren – kennis stapelen – naar horizontaal leren: het bespreken van casussen, het delen van dilemma’s en het spiegelen van ervaringen. Dat leverde diepere inzichten op, juist omdat de groep deelnemers bestond uit ervaren professionals met eigen praktijkvoorbeelden.”

Die ontwikkeling ziet hij als cruciaal. “Een commissaris opereert zelden in zwart-wit. Het zijn vaak de dilemma’s en de nuance die het verschil maken in de boardroom. De cyclus bood een veilige omgeving om die complexiteit te verkennen.”

Ook in zijn eigen commissariaten paste Plesman die benadering toe. “Bij de bespreking van jaarstukken stelde ik niet de klassieke vragen die directie of accountant verwachtten. Ik vroeg bijvoorbeeld: waar hebben jullie de meeste discussie over gehad bij het opstellen? Dat leverde vaak meer inzicht op dan het sec doorspitten van cijfers. Het gaat er immers om de dynamiek en de onderliggende keuzes te begrijpen.”

Zijn reflecties en ervaringen bundelde hij in het boek U bevindt zich hier, inmiddels toe aan de derde druk, waarin hij verder ingaat op het navigeren door complexe bestuursvraagstukken.

Vooruitkijken: wetenschap en praktijk verbinden

Voor de toekomst van de Commissarissencyclus ziet Plesman vooral het belang van de unieke Nyenrode-formule: de constante verbinding tussen wetenschap en praktijk. “Het commissariaat moet niet afstandelijk zijn, maar waarde toevoegend. Dat vraagt van commissarissen niet alleen kennis, maar vooral de juiste attitude. Toezicht houden is balanceren tussen afstand nemen en toch van betekenis zijn.”

Die balans kan uitdagend zijn, met name in familiebedrijven waar de CEO doorschuift naar de rol van voorzitter van de RvC. “Juist dan is het belangrijk dat commissarissen hun rol scherp invullen en dat vraagt reflectie en oefening.”

Plesman ziet met trots hoe alumni hun plek innemen in het Nederlandse governance-landschap. “In de verschillende ranglijsten, zoals de Management Scope Top 100, kom ik zeer regelmatig alumni tegen. Dat bevestigt de impact en waarde van de cyclus.”

Reflectie

Met 75 edities achter de rug en vele alumni die inmiddels hun stempel drukken op het Nederlandse commissariaat, is de Commissarissencyclus uitgegroeid tot een bewezen leeromgeving én een waardevol netwerk.

Plesman besluit: “Blijf aansluiten bij wetenschap én praktijk. Dat is en blijft de gouden formule.”