“AI kan niet wedijveren met onze menselijke creativiteit en verbeeldingskracht”

AI kan steeds meer taken van mensen overnemen. Dat biedt kansen voor organisaties, zeker nu gekwalificeerd personeel duur en schaars is en veel organisaties kampen met een hoge werkdruk. Logisch dat organisaties AI omarmen om efficiënter te werken en de werkdruk beheersbaar te houden.

Maar wat betekent de opkomst van AI voor de rol en verantwoordelijkheid van werknemers en organisaties?

Prof. dr. Lidewey van der Sluis, hoogleraar Strategic Talent Management aan Nyenrode Business Universiteit, behandelt precies deze vraag in haar colleges. Haar centrale boodschap: AI verandert ons werk en schept extra verantwoordelijkheden, maar mensen zijn onvervangbaar.

De mens is zoveel meer dan een vat met kennis en vaardigheden 

Moeten werknemers vrezen dat ze door AI worden vervangen? Van der Sluis is daar duidelijk over.

“Nee, zeker niet. Ik vind dat sowieso een ongepaste, niet-ethische vraag. Want mensen zijn niet te vervangen. AI zal nooit kunnen wedijveren met onze menselijke creativiteit en verbeeldingskracht. De mens is zoveel meer dan een vat met kennis en vaardigheden. Bovendien bepaalt de mens uiteindelijk hoe AI wordt toegepast. Als het goed is, houden mensen de regie over AI-agents.”

Hoewel AI volgens Van der Sluis oplossingen kan bieden voor de krapte op de arbeidsmarkt, benadrukt zij de onvervangbare rol van mensen binnen organisaties.

“Onze menselijkheid is met niets te vergelijken. Wij zijn relationele wezens. In organisaties kunnen mensen veel voor elkaar betekenen. De scheppende kracht van mensen is wonderbaarlijk. In sterke organisaties wordt die kracht benut om collega’s te laten groeien en bloeien. Daar laten ze medewerkers werk doen én mens zijn. Mens zijn is daar erbij horen en worden wat je wilt. Daar heb je elkaar voor nodig. Geen AI."  

Leiderschap ontstaat tussen mensen

Leiderschap ontstaat volgens Van der Sluis per definitie in de relatie tussen mensen.

“Leiders worden pas een leider als een ander hen een leider maakt. Niemand is een geboren leider die recht heeft op een leiderschapspositie. Dat blijft zo, want AI kan een mens niet tot een leider maken. Dat kunnen alleen mensen.”

Dat menselijk perspectief is volgens haar ook richtinggevend voor het onderwijs van Nyenrode. “Ons onderwijs is en blijft human-centered, met de mens centraal. Organisaties zonder mensen zijn machines. Organisaties mét mensen zijn levende systemen. Mensen geven leven aan organisaties. En aan AI.”

De verantwoordelijkheid blijft bij de mens

Hoe geavanceerd AI ook wordt, de verantwoordelijkheid voor de inzet ervan blijft volgens Van der Sluis altijd bij de mens liggen. 

“Anders gezegd: mensen zijn in organisaties bovengeschikt aan AI en dragen verantwoordelijkheid voor hun mens-zijn in de context van AI. AI niet. AI kent geen verantwoordelijkheid. Die blijft bij mensen liggen.”

Professionals moeten daarom blijven leren en oefenen wat het betekent om mens te zijn, stelt zij. In het AI-tijdperk is dat belangrijker dan ooit.

“Nyenrode is daarvoor een oefenplaats. Wij leren leiders van vandaag en morgen om mens te zijn en te blijven in het AI-tijdperk. Wij leren hen om die verantwoordelijkheid te dragen en draagkracht te ontwikkelen met hun hoofd, hart en handen.”

Investeren in menselijkheid én AI-geletterdheid

Mens-zijn vormt voor Van der Sluis het fundament, maar organisaties moeten uiteraard goed investeren in de AI-geletterdheid van hun medewerkers.

“Bedrijven moeten – indien nodig – hun werknemers wakker schudden en hen meer dan ooit nieuwsgierig maken naar ontwikkelingen op het gebied van AI. Ze moeten ervoor zorgen dat werknemers openstaan voor nieuwe ontwikkelingen, niet vanuit angst voor AI, maar vanuit interesse en de wens om de mogelijkheden ervan te ontdekken.”

Daarbij gaat het niet alleen om wat technisch mogelijk is. Organisaties moeten ook afwegen hoe zij AI op een verantwoorde manier kunnen inzetten. 

“Hoe kunnen we dingen anders en beter doen? Hoe doen we dat juridisch en ethisch verantwoord en gepast, met alles wat we kunnen, weten en tot onze beschikking hebben? Dat zijn complexe vragen die op organisaties afkomen.”

Bestuurders geven richting

Van bestuurders en directeuren vraagt de opkomst van AI om meer dan het invoeren van nieuwe toepassingen, benadrukt Van der Sluis. Zij moeten richting geven aan de manier waarop hun organisatie met AI omgaat.

“Goede leiders zijn duidelijk over wat er in de organisatie nooit door AI mag worden gedaan. Bestuurders en directeuren zullen visie en beleid moeten ontwikkelen, zodat de kansen die AI biedt worden omgezet in een hoopvolle toekomst met doordachte beleidskaders en inspirerende keuzes.”

Organisaties die de mogelijkheden van AI weten te verbinden met menselijke creativiteit, verantwoordelijkheid en de kracht van menselijke relaties, zijn volgens Van der Sluis het beste toegerust voor de toekomst.

Verder lezen

Managementboek.nl sprak voor een uitgebreider achtergrondartikel niet alleen met Van der Sluis, maar ook met andere deskundigen over de impact van AI op werknemers, leren en de arbeidsmarkt. Benieuwd naar hun perspectief? Lees het artikel op Managementboek.nl.