Kansen om duurzaamheid te optimaliseren in kwetsbare wijken

De energietransitie als hefboom gebruiken om de leefbaarheid in kwetsbare wijken te verbeteren. Het klinkt veelbelovend, maar hoe krijg je het voor elkaar? Prof. dr. ir. Anke van Hal, hoogleraar Duurzaam Bouwen aan Nyenrode Business Universiteit, bracht in samenwerking met Matthijs Uyterlinde, senior onderzoeker bij het Verwey-Jonker Instituut en Anne Kunst, projectleider bij Platform31, onlangs het inspiratieboek ‘Opgaven Verbinden in de Wijk’ uit.

Sinds 2018 werken Nyenrode Business Universiteit en Platform 31 samen met achttien gemeenten aan een integrale, sociale en milieutechnische verduurzamingsaanpak voor kwetsbare wijken in Nederland. Met het experimentenprogramma ‘Verduurzaming van Kwetsbare Wijken’ zijn vanaf die tijd flinke stappen gezet en mooie resultaten behaald. Eind van dit jaar worden de resultaten hiervan gepubliceerd. Daarbij wordt onder andere ingegaan op zogenaamde koppelkansen.

Verbetering van leefbaarheid

Van Hal legt het begrip uit: “Koppelkansen ontstaan door onderzoek te doen naar de huidige situatie; wat speelt er in een wijk en hoe haak je daarop in? Het antwoord op deze vragen kan leiden tot een oplossing die op meerdere vlakken succesvol is. Ondanks dat koppelkansen een meerwaarde hebben voor de wijk, is de urgentie om deze kansen te ontdekken nog nauwelijks aanwezig.”

“Vijf thema’s die aan de energietransitie gekoppeld kunnen worden zijn; werkgelegenheid, gezondheid, armoede en schulden, klimaatadaptatie en verbetering openbaar gebied. Echter ontbreekt een gestructureerde werkwijze om koppelkansen en daarmee een verbetering van de leefbaarheid in een wijk te benoemen. Ook de rol van bewoners in een wijk is beperkt. Terwijl ideeën voor deze koppelkansen vaak juist in de wijk zelf ontstaan”, aldus Van Hal.  

Bouwstenen en lessen

Het inspiratieboek reikt daarom bouwstenen en lessen aan voor gemeenten die aan de slag willen gaan met een integrale aanpak van duurzaamheid en leefbaarheid. Daarnaast bevat het boek ook thematische hoofdstukken met ervaringen uit het verleden en vanuit het buitenland. De praktijkvoorbeelden uit wijken die deelnemen aan het programma, zijn terug te lezen in het boek en gecategoriseerd in drie thema’s: de leefwereld van bewoners, mensgerichte koppelkansen en gebiedsgerichte koppelkansen.

Anke van Hal: “Het doel van het programma is om strategieën en oplossingen te ontwikkelen die bijdragen aan integrale wijkverbetering, zodat dit uiteindelijk duurzame, leefbare en daarmee toekomstbestendige wijken oplevert.”